|
Для больш поўнага ўсведамлення адметнасці і спецыфікі заходнепалескага рэгіёна, на маю думку, недастаткова толькі гуманітарных (найперш філалагічных і гістарычных) вобразаў. Трэба задзейнічаць усе магчымыя ключы, у тым ліку і тыя, што дала нам прырода. Некаторыя кліматычныя адрозненні Заходняга Палесся ад астатняй тэрыторыі Беларусі наклалі адбітак на унікальнасць жывёльнага і расліннага свету ў рэгіёне. Вот, напрыклад, шаноўныя, а ці даводзілася вам есці свае абрыкосы, персікі, внаград "кіш-міш", кавуны? А шэраг відаў жывёльнага свету, якімі вылучаецца Палессе: балотныя чарапахі, чаротавыя каты, квакшы, чаротавыя рапухі, блакітныя ракі, амерыканкія сомікі - ці вядомы яны вам? Ну нарэшце ці ведаеце вы, што ў Белаазёрску можна палавіць крэветак, але трэба быць асцярожным, бо за палец можа цапнуць пірання (Амазонія ў канкрэтным вобразе!). Гэта я так, наўскідку, а калі капнуць глыбей?.. Такім чынам пачынаю серыю невялічкіх нататкаў пра адмысловасці нашай, заходнепалескай, флоры і фаўны, тым больш, што я ў гэтым крыху разбіраюся (некалі нават 2-е месца на сталічнай алімпіядзе па арніталогіі ўзяў:)). Нyla arborea ці проста квакша звычайная.
Невялічкая, каля 3-5 см., жаба сямейства квакшаў, якая даволі шырока прадстаўлена ў заходнепалескім рэгіёне. Мяжа паўночна-заходняга арэала квакшы ў Беларусі акурат супадае з лінгвістычнай мяжой заходнепалескіх (украінскіх) і гродзенска-баранавіцкіх (беларускіх) гаворак! Уцэлым від унікальны: адзіная амфібія ў нашых краях, якая жыве на дрэвах, па якіх свабодна перасоўваецца, бо мае на канцах пальцаў свайго рода "прысоскі". Акрамя таго квакша - хамелеон у пераносным значэнні слова, бо можа з лёгкасцю змяняць свой колер у залнежнасці ад колера бліжэйшага асяроддзя (неаднойчы даводзілася здымаць са слівовых галін бурых квакшаў, з вінаграднага лісця зялёных, а з пажоўклага лімонніка светла-жоўтых). Цёплымі летнімі вечарамі квакшы спяваюць, ды не проста кумкаюць і квакаюць, а шчэ як спяваюць! Гук нечым нагадвае качыны, але яго немагчыма ні з чым зблытаць. Ідзеш бывае ціхай сельскай вулачкай перад самым заходам сонца, а з прылеглых садоў даносіцца рэзкае і частае "кра-кра-кра"... Як вядома, у сялянскай культуры ніякае дарэнне прыроды не ігнаруецца. Гэтак і квакша. Не раз даводзілася чуць: "о-то жабы росспівалыся - ныч тэпла будэ". Дарэчы, пра квакшу, як выдатны "прыродны барометр" я калісь чытаў і ў "Энцыкапедыі сельскага гаспадара".
Нажаль, не прыгадаю характэрнай мясцовай назвы нyla arborea. Па-мойму проста жабы' ці дрэве'сны жабы'. Калі хто ведае адмысловую палескую назву, то падкажыце калі ласка!
Як на маю думку, то квакша - гэта болей чым проста жаба. Гэта наш тутэйшы адпаведнік амазонскаму дрэвалазу, якога нідзе болей на Беларусі, акрамя як у нас на Палессі, не пабачыш.
|
![[info]](http://l-stat.livejournal.com/img/community.gif?v=92.2){kind=small}
palessieamazon
Józef Obrębski
